Adaptacja dziecka

 

 

KLAUDIA - klaudia

 

ROGRAM ADAPTACYJNY

dla dzieci w wieku przedszkolnym

 

MALUCHY NIE PŁACZĄ”

 

WSTĘP

   Wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, jak ważne w życiu każdego człowieka, a szczególnie dziecka, jest zaspokojenie podstawowej potrzeby psychicznej – poczucia bezpieczeństwa. Dziecko najbezpieczniej czuje się przy mamie. Nadchodzi jednak moment, że trzeba się z nią na kilka godzin dziennie rozstać. Najczęściej dzieci przeżywają to bardzo mocno, czują się nieszczęśliwe. Gdy dziecko musi iść do przedszkola, dochodzi jeszcze lęk przed nieznanym – nowe miejsca, nieznani ludzie, obce dzieci. Dziecko jest mocno uzależnione emocjonalnie od najbliższych osób i ma jeszcze słabo ukształtowany system własnego ja. Dlatego nie może się obejść bez wsparcia i pomocy ze strony najbliższych.

Rozwój mowy ściśle wiąże się z rozwojem myślenia. Te dwie funkcje rozwijają się na podstawie spostrzeżeń czynionych w trakcie działania praktycznego. Pięciolatek swobodnie posługuje się mową potoczną, używając wszystkich części mowy i złożonych form gramatycznych. Potrafi opowiadać o swoich wrażeniach, zamiarach i planach. Wypowiedzi dziecka są tym pełniejsze, im bardziej jest ono zainteresowane ich tematem, emocjonalnie ustosunkowuje się do ich treści. Dziecko zadaje dużo pytań wynikających z potrzeby poznania świata i zrozumienia praw nim rządzących.

Mimo  to kontakt z obcą osobą powoduje dziecięcy lęk. Pięciolatki nie mają także dobrej orientacji w przestrzeni, słabo orientują się w czasie. Przedszkole to nowe miejsce, a na dodatek dziecko musi w nim przebywać długo. Dominujące uczucie lęku skutecznie blokuje chęć poznawania nowego terytorium i nowych rzeczy. Ponieważ nie interesuje się otoczeniem, jest ono przez długi czas dla niego nowe, obce i niezrozumiałe.

Bólu rozstania nie da się uniknąć i jeszcze długo dziecko źle będzie znosić rozłąkę. Ten problem mają także dorośli. Długi okres przystosowania się do przedszkola ogranicza niezbędny czas na naukę tylu ważnych umiejętności, nawyków i postaw. Aby złagodzić to rozstanie i zmniejszyć do minimum ten dziecięcy dramat należy podjąć działania zmierzające do szybszej i łagodniejszej adaptacji. Należy stworzyć warunki ku temu, aby dziecko nie czuło się obco i jak najszybciej zaczęło funkcjonować w przedszkolnym świecie.

 

Działania:

 

  • Zapraszanie dzieci pięcioletnich przychodzących po raz pierwszy do przedszkola i ich rodziców na organizowane w oddziale przedszkolnym i szkole:

- zabawy ( andrzejkowa i karnawałowa)

- przedstawienia i wystawiane teatrzyki,

  • Organizowanie spotkań w oddziale przedszkolnym, podczas których dzieci poznają swoje przedszkole i panią oraz całe otoczenie przedszkola. Podczas spotkań dzieci uczestniczą w zabawach dowolnych, integracyjnych, uczą się piosenek i wierszyków, z pomocą starszych kolegów, wykonują proste prace plastyczne, którymi obdarowują swoje mamy z okazji Dnia Matki.

  • Zorganizowanie „ Święta Malucha”, z okazji obchodzonego 1 czerwca Dnia Dziecka.

  • Prowadzenie zajęć o charakterze adaptacyjnym od pierwszego dnia pobytu dziecka w przedszkolu dostosowanych do potrzeb i możliwości każdego dziecka.

 

 

CEL GŁÓWNY PROGRAMU

 

 

Nawiązanie pierwszych kontaktów pomiędzy nauczycielką, dziećmi i rodzicami,

 

Zaspokojenie poczucia bezpieczeństwa dzieci podczas adaptacji do przedszkola,

 

Eliminacja stresu adaptacyjnego.

 

CELE SZCZEGÓŁOWE

 

 

Wspomaganie dziecka w procesie przystosowania do życia w warunkach zinstytucjonalizowanych poprzez umożliwienie mu poznania nowego otoczenia w poczuciu bezpieczeństwa, wyrabianie orientacji czasowej w rozkładzie dnia w przedszkolu,

 

Przyswajanie stopniowe wiedzy o przeznaczeniu i sposobie korzystania z różnych pomieszczeń, kształtowanie poczucia przynależności do grupy przedszkolnej,

 

Nawiązanie współpracy z rodzicami, wdrożenie rodziców w aktywność przedszkola,

 

Poznanie oczekiwań rodziców wobec przedszkola (upodobania i potrzeby dzieci),

 

CELE OPERACYJNE:

 

 

Rodzice chętnie współpracują z nauczycielką grupy pięciolatków,

 

Dzieci znają otoczenie przedszkola i jego wnętrze,

 

Nauczycielka zna oczekiwania rodziców wobec przedszkola (ich upodobania, potrzeby dzieci),

 

Rodzice i dzieci  znają personel administracyjny i pomocniczy,

 

Dzieci wiedzą, że pobyt w przedszkolu może być dla nich ciekawą i wesołą zabawą oraz formą radosnego działania.

 

TREŚCI PROGRAMOWE I FORMY REALIZACJI

 

Treści programu

Forma realizacji

Nawiązanie bliskiego i serdecznego kontaktu z nauczycielem i innymi dziećmi

Zabawy integrujące

Pomoc dziecku w odnajdywaniu jego miejsca w grupie rówieśniczej i społeczności szkolnej

Zabawy integrujące

Przestrzeganie określonych zasad zachowania się w przedszkolu

Zawarcie „kontraktu”

Prezentowanie własnej osoby

Zabawa „Poznajmy się”

Stwarzanie okazji do gromadzenia informacji na temat samego siebie

Zajęcia, zabawy, rozmowy

Porównywanie własnego wyglądu z wyglądem innych dzieci z jednoczesnym uznaniem własnej odrębności

Rozmowy, obserwacje

Ocena swojej działalności

Samoocena

Poznanie i nazywanie swoich stanów emocjonalnych oraz nabywanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach przykrych przez wspólną rozmowę z nauczycielką i dziećmi

Rozmowa, pokaz, drama

Uczestnictwo w zabawach i grach zespołowych

Gry i zabawy zespołowe

Uczestniczenie w sytuacjach, kiedy nabywa się przekonania, że wiele zależy ode mnie
Nabywanie właściwego stosunku do innych dzieci

Zajęcia, rozmowa

Rozumienie znaczenia takich wartości jak: tolerancja, życzliwość, koleżeństwo

Rozmowy

Kształtowanie poszanowania dla innych dzieci i pracowników przedszkola

Rozmowy

Ostrożne, uważne i swobodne poruszanie się po sali i innych pomieszczeniach przedszkola

Zwiedzanie budynku przedszkola, pokaz, rozmowa, znaczki graficzne

Reagowanie na wezwania i polecenia nauczyciela

Rozmowa, obserwacja przez nauczyciela

 

METODY I FORMY PRACY

 

 

Obserwacja,

 

Pokaz,

 

Metody oparte na słowie:

o        Rozmowa,

o        Dyskusja,

o        Objaśnienia,

 

Metody czynne – oparte na działalności dzieci

o        Metoda samodzielnych doświadczeń

o        Metoda kierowania własną działalnością dziecka

o        Metoda zadań stawianych dziecku

o        Metoda ćwiczeń

 

Metody interaktywne

o        burza mózgów

o        krąg

o        gry dramowe

 

Techniki

o        Rysunek

o        Zabawy ruchowe

o        Ćwiczenia kinezjologii edukacyjnej

 

Formy pracy

o        Zespołowa

o        Grupowa

o        Indywidualna

 

PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA

 

 

Dziecko bezstresowo adaptuje się do roli sześciolatka,

 

Dziecko czuje się bezpiecznie w murach przedszkola,

 

Dziecko jest akceptowane,

 

Szanuje nauczycieli i kolegów w grupie,

 

Uczestniczy w tworzeniu zasad zachowania,

 

Potrafi pracować w zespole,

 

Nie ma uprzedzeń do innych, porozumiewa się ze wszystkimi w grupie,

 

Wie, jak funkcjonuje przedszkole,

 

Umie słuchać innych,

 

Wie, że każdy jest inny i ma do tego prawo,

 

Rodzic ma poczucie bezpieczeństwa o swoje dziecko,

 

Rodzic współpracuje z nauczycielką,

 

Rodzice czynnie uczestniczą w życiu grupy.

 

PROPONOWANE SCENARIUSZE ZAJĘĆ ADAPTACYJNYCH

 

Spotkanie  informacyjne 1: dla rodziców dzieci sześcioletnich

 

 

CELE:

 

 

Przekazanie informacji dotyczących Statutu i Regulaminu Przedszkola,

 

Poznanie oczekiwań rodziców wobec przedszkola,

 

Zebranie informacji o potrzebach i oczekiwaniach dzieci i ich rodziców wobec nauczycielki i przedszkola.

 

Poznanie nauczycielki pracującej w grupie pięciolatków w nowym roku szkolnym.

 

PRZEBIEG:

 

1.            Powitanie rodziców.

2.            Zapoznanie rodziców ze Statutem Przedszkola i Regulaminem Przedszkola.

3.            Przedstawienie problemów adaptacyjnych dzieci 5-letnich (załączniki 1 i 2)

4.            Zaznajomienie z programem adaptacyjnym,

5.            Wypełnienie ankiety przez rodziców „Moje dziecko w zerówce ”(załącznik

6.            Pożegnanie rodziców i zaproszenie na następne spotkanie razem z dziećmi.

7.            Udostępnienie referatu „Co rodzic powinien wiedzieć o rozwoju emocjonalnym i społecznym swojego dziecka?” dla ogółu na tablicy informacyjnej dla rodziców w ramach ich pedagogizacji.

 

 

Spotkanie adaptacyjne 2: „Poznajmy się”

 

CELE:

 

 

Poznanie pani pracującej w grupie przez dzieci,

 

Integracja wszystkich uczestniczących w zabawach,

 

Zapoznanie przyszłych przedszkolaków ze sprzętami i zabawkami w sali,

 

Wdrażanie rodziców w aktywność przedszkola,

 

Zapewnienie poczucia bezpieczeństwa w poznawaniu otoczenia przedszkola.

 

PRZEBIEG:

 

1.    „Określ swój nastrój” - wybieranie kartonika  określającego nastrój dziecka w danej chwili

2.     Zabawa „Imię i nastrój” – przypięcie identyfikatorów,

3.     Wyliczanka (kinezjologiczne rymy) na powitanie,

4.      Zabawa „Samolot” (pedagogika zabawy) – naśladowanie ruchów wykonywanych przez nauczyciela:

 

Uruchomienie silników,

 

Zapinanie pasów,

 

Lot,

 

Okienko,

 

Koziołkowanie,

 

Lądowanie w krainie zabawy.

5.      Zabawa „Dziwne kroki”.

Prowadzący podaje instrukcje sugerujące dzieciom różnego typu poruszanie się po sali (można wykorzystać muzykę).

 

Chodzimy po sali tak jak chcemy (jaki mamy humor w tym momencie),

 

Trzymając się z tyłu za jedną nogę,

 

Zbieramy kwiaty i jagody,

 

Zrywamy czereśnie z drzewa,

 

Znajdujemy się w tym momencie na wąskiej kładce nad przepaścią,

 

Z ciężkim workiem na plecach,

 

Niosąc obiad na tacy,

 

Z dzbanem na głowie

 

Chodzimy po sali stawiając jakie chcemy kroki np. najbardziej dziwne, śmieszne.

6.     „Co słyszę” Dzieci układają się na podłodze, zamykają oczy i rozpoznają dźwięki dochodzące z otoczenia (z magnetofonu)

1.            Zabawa „Na moście” .

2.            Zabawa ze śpiewem „Cum ci ca”,

3.            Zabawa w kącikach zainteresowań w sali,

4.            Zabawa „Gadająca piłka” – utrwalanie imion,

5.            Pożegnanie – „Iskierka”

6.            Zaproszenie na następne spotkanie.

 

 

Spotkanie adaptacyjne 3: „Jestem jak drzewo”

 

CELE:

 

 

Odkrywanie siebie,

 

Doskonalenie umiejętności komunikowania się z sobą samym i z innymi.

 

PRZEBIEG:

 

1.      Powitanie dzieci i rodziców na ponownym spotkaniu.

Dzieci i rodzice stają w kole i śpiewają:

Wszyscy są, witam was,

Zaczynamy już czas,

Jestem ja, jesteś ty,

Raz, dwa, trzy.

2.      Dzieci w parach dotykają się różnymi częściami ciała, najpierw według propozycji prowadzącej, potem według pomysłów własnych. Ćwiczeniu towarzyszy muzyka.

3.      Spacer na leśną polanę.

 

Dzieci układają z puzzli obrazek przedstawiający drzewo,

 

Opis drzewa. Zwrócenie uwagi na jego charakterystyczne cechy: silne, potężne, wysokie, rozgałęzione, mocne.

 

Nauczyciel pyta co jest potrzebne, aby wyrosło tak potężne drzewo? Dzieci zachęcone przez nauczycielkę piją wodę.

 

Dzieci z rodzicami w rytm muzyki maszerują po obwodzie koła na leśną polanę,

 

Na polanie:

o       Rysowanie obiema rękami drzewa,

o       Malowanie oburącz na papierze,

4.     Zabawa w „Las”.

 

Wiatr kołysze konarami,

 

Naśladowanie szumu wiatru,

 

Próba odpowiedzi na pytania: Zastanówcie się, co czuje drzewo w czasie wiatru? Jeśli ktoś chce wyrazić to głośno niech to zrobi.

5.      Wykonanie rysunku „Jestem jak drzewo” technika dowolna. Ćwiczeniu towarzyszy

muzyka (szum drzew, odgłosy lasu),

6.      Wizualizacja.

Przyjrzycie się rysunkom. Narysowaliście siebie. Zamknijcie oczy i zróbcie punkty na

myślenie. Odpowiedzcie sobie na pytanie:

 

Czy masz korzenie?, Czy sięgają one głęboko?,

 

Jakim drzewem jesteś? Dużym czy małym?,

 

Czy masz dużo gałęzi?, Czy jesteś rozłożyste?,

 

Masz liście, czy może kwiaty i owoce?,

 

Czy rośniesz na słońcu czy może w cieniu?,

 

Czy ktoś mieszka wśród twoich gałęzi?,

 

Czy jesteś prostym drzewem czy pochyłym?

Chętni mogą wypowiedzieć się głośno.

7.      Zakończenie. Kogo zaprosiłbym, aby odpoczął w moim cieniu?

8.      Bierzemy głęboki wdech nosem i czujemy zapach lasu, wpuszczamy leśne powietrze do brzucha, który napełnia się nim jak nadmuchana piłka.

Zatrzymujemy oddech licząc do czterech.

Powoli wydychamy powietrze przez nos. Brzuch opróżnia się. Z piłki w naszym brzuchu wolno uchodzi powietrze i liczymy znowu do czterech.

9.            Pożegnanie rodziców i dzieci i zaproszenie na następne spotkanie.

 

 

 

Spotkanie adaptacyjne 4: „Mamo, Tato poćwicz ze mną” – wykorzystanie Metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne.

 

CELE:

Wspomaganie procesu adaptacji dzieci 6 – letnich do przedszkola,

 

Ułatwienie nawiązania kontaktów: nauczyciel – dziecko – rodzic oraz współdziałania i partnerstwa,

 

Przełamanie nieśmiałości w kontakcie z partnerem,

 

Uwrażliwienie dzieci na przejęcie odpowiedzialności za bezpieczeństwo partnera.

 

PRZEBIEG:

 

1.            Powitanie uczestników spotkania przez nauczycielkę,

Witam wszystkie dziewczynki,

Witam wszystkich chłopców,

Witam mamy, babcie, tatusiów,

Witam tych, których jeszcze nie powitałam.

2.            Dzieci obrysowują na papierze swoje dłonie, kolorują je i wycinają następnie osoby dorosłe, podpisują je. Tak przygotowane dłonie przyczepiają we wskazanym miejscu.

3.            Dzieci ustawiają się parami, twarzami do siebie. Niech się powitają wasze prawe dłonie, lewe dłonie, prawe kolana, lewe kolana, niech zamruga do kolegi wasze prawe oko, lewe oko.

4.            Marsz w kole w rytm muzyki.

5.            Poruszanie się po sali w pozycji klęku podpartego, a gdy muzyka milknie, szukamy swojego partnera (rodzic – dziecko i odwrotnie).

6.            Siad w kole – powitanie w parach – palcami, nosem, uchem, nogami, plecami itp.

7.            „Plecy w plecy” – siad tyłem do siebie, chwytanie się pod łokcie a rodzic naciąga dziecko na swoje plecy.

8.            Turlanie się dziecka po zgiętych nogach rodzica.

9.            Relaks – przechodzenie wokół leżących i nad nimi.

10.        Ślizganie oraz próby czołgania się po podłodze na brzuchu, plecach i pośladkach.

11.        Siad skulony rozkroczny – uderzanie rękoma o kolana, podłogę, łokciami w kolana itp.

12.        Siad podparty – dotykanie palcami stóp podłogi, uderzanie o podłogę piętami, uderzanie całą stopą (szybko – wolno).

13.        „Domki” – dorośli formują koło, wykonują klęk podparty, głowami do środka koła. Dzieci przechodzą pod tak skonstruowanymi „domkami” i wracają do swojego rodzica.

14.        Dziecko leży na plecach, zaś rodzic ciągnie je po podłodze, trzymając za kostki ćwiczącego, leżącego na brzuchu lub plecach.

15.     „Tunel” – dorośli tworzą tunel, pod którym dzieci kolejno przechodzą.

16.      Relaks - „Kołyska”. Dziecko siedzi pomiędzy nogami dorosłego, jest obejmowane  przez niego rękoma i kołysane.

17.      Zakończenie. Marsz dookoła sali.

18.      Pożegnanie rodziców dzieci,

19.      Zaproszenie na następne spotkanie.

 

Spotkanie adaptacyjne 5:  Zabawy imionami – w oparciu o metodę Ireny Majchrzak „Wprowadzanie dziecka w świat pisma”.

 

CELE:

 

 

Odczuwanie przez dzieci, że ich imiona są ważne

 

Rozwijanie operacji myślowych (analiza, synteza, porównywanie)

 

Rozpoznawanie imienia swojego i kolegów.

 

Ukazanie rodzicom sposobu wprowadzania dziecka w świat pisma na podstawie imienia w formie zabawowej.

 

PRZEBIEG:

 

1.            Powitanie – zabawa „Imiona”,

2.             „Rozsypanka” – odnalezienie swojej wizytówki wśród innych rozsypanych na dywanie.

3.            Wyszukiwanie pierwszej litery swojego imienia w alfabecie umieszczonym na ścianie. Dziecko trzyma swoją wizytówkę w ręku jako wzór.

4.            LALA I MIŚ – przyporządkowanie napisu do przedmiotów.

5.            LALA I MIŚ – naklejanie napisów na kartkę z odpowiednim obrazkiem.

6.            Składanie imienia z dwóch części według wzoru. Każde dziecko otrzymuje kopertę z napisem swojego imienia, w kopercie znajduje się imię w całości oraz imię przecięte na dwie części. Zadaniem dziecka jest złożenie go w jedną całość.

7.            Zabawa „Moje stopy”. Rodzice odrysowują swojemu dziecku stopę na kartonie i wycinają. Podpisują wykonany przez siebie szablon imieniem dziecka. Szablony zostają rozrzucone po całej sali. Na dany znak każde dziecko szuka swojej stopy.

8.            Zabawy podejmowane z własnej inicjatywy w kącikach zainteresowań lub na placu przedszkolnym,

9.            Zabawa „Krasnoludki”,

10.        pożegnanie rodziców i dzieci.

Aby dobrze można było zrealizować program należy odszukać załączniki 1, 2, i 3.

BIBLIOGRAFIA:

1. E. Franus: Rozwój reakcji gniewu małych dzieci. Kra­ków 1959, Wyd. UJ.

2. M. Przetacznik-Gierowska, G. Makiełło-Jarża: Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego, WSiP, Warszawa 1985

3. Praca zbiorowa pod redakcją M. Żebrowskiej Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa 1980

4. J.S. Turner i D.B. Helms, Rozwój człowieka, Warszawa, WSiP 1999

5. Praca zbiorowa pod redakcją Jana Kropiwnickiego:  „Jak tworzyć program”, Wydawnictwo Nauczycielskie, Jelenia Góra 1998 r.

6. Irena Obuchowska „Kochać i rozumieć ciąg dalszy” Media Rodzina, Poznań 2000.


 

7. Praca zbiorowa pod redakcją J. Zwoleńskiej „Twórcza kinezjologia w praktyce. Propozycje dla każdego”. KINED Warszawa 2004.

8. Catherine Lee – „Wzrastanie i rozwój dziecka” – W S i P 1997

Męcina 504
34-654 Męcina

tel. (018) 337-07-21
e-mail:
spmecina@interia.pl
Szkoła Podstawowa nr 2 w Męcinie
im. Konstytucji 3-go maja